Czy dziecko może samodzielnie podróżować między rodzicami po rozstaniu? Co mówią przepisy?

Rozstanie rodziców, tak jak wspominaliśmy, wiąże się z koniecznością ustalenia wielu kwestii dotyczących opieki nad dzieckiem. Jednym z praktycznych problemów jest organizacja kontaktów z drugim rodzicem, szczególnie gdy mieszkają oni w różnych miastach. I tutaj pojawia się często pytanie: czy dziecko może samo podróżować od mamy do taty lub od taty do mamy?

Wbrew temu, co sądzi wiele osób, polskie przepisy nie wskazują konkretnego wieku, od którego dziecko może samodzielnie podróżować pociągiem, autobusem czy innym środkiem transportu. O tym, czy taka podróż będzie właściwym rozwiązaniem, decyduje przede wszystkim dobro małoletniego.

Czy istnieje minimalny wiek samodzielnej podróży dziecka?

Rodzice często szukają jednoznacznej odpowiedzi w przepisach prawa. Tymczasem Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie określa granicy wieku, od której dziecko może samodzielnie dojeżdżać do drugiego rodzica. Do momentu osiągnięcia pełnoletności dziecko pozostaje jednak pod władzą rodzicielską, a rodzice mają obowiązek troszczyć się o jego bezpieczeństwo oraz podejmować decyzje zgodnie z jego dobrem. To właśnie oni, wspólnie lub sąd, jeśli między nimi istnieje konflikt, oceniają, czy dziecko jest gotowe na samodzielną podróż.

Nie wiek, lecz dojrzałość dziecka ma największe znaczenie

Każde dziecko rozwija się w swoim tempie. Dla jednego dwunastolatka podróż pociągiem będzie czymś zupełnie naturalnym, podczas gdy inne dziecko w podobnym wieku może nie czuć się jeszcze pewnie poza opieką dorosłych. Przy podejmowaniu jakiejkolwiek decyzji dotyczących małoletniego warto uwzględnić między innymi:

• wiek i poziom samodzielności dziecka,
• długość trasy,
• rodzaj środka transportu,
• liczbę ewentualnych przesiadek,
• porę podróży,
• doświadczenie dziecka w samodzielnym przemieszczaniu się,
• możliwość stałego kontaktu telefonicznego z rodzicami.

Nie bez znaczenia pozostaje również to, czy dziecko samo wyraża gotowość do takich wyjazdów. Zmuszanie go do samodzielnych przejazdów, gdy odczuwa silny lęk lub stres, może negatywnie wpłynąć na jego poczucie bezpieczeństwa. A do tego nie możemy doprowadzać.

Co dzieje się, gdy rodzice nie potrafią się porozumieć?

Najlepszym rozwiązaniem jest wypracowanie wspólnych zasad dotyczących kontaktów z dzieckiem. Często pomaga w tym mediacja rodzinna, dzięki której rodzice mogą spokojnie ustalić sposób odbierania i odwożenia dziecka. Nie zawsze jednak osiągnięcie porozumienia jest możliwe. Zdarza się, że jeden z rodziców uważa dziecko za gotowe do samodzielnych podróży, a drugi stanowczo się temu sprzeciwia.

W takiej sytuacji spór może zostać rozstrzygnięty przez sąd rodzinny. Sąd nie kieruje się sztywnym kryterium wieku, lecz analizuje wszystkie okoliczności konkretnej sprawy. Najważniejszym kryterium pozostaje zawsze dobro dziecka.

Jak wygląda praktyka sądów rodzinnych?

Choć nie istnieją ustawowe granice wiekowe, praktyka pokazuje pewne tendencje. W przypadku młodszych dzieci sądy najczęściej oczekują, że będą odbierane i odwożone przez osobę dorosłą. Wraz z wiekiem dziecka pojawiają się rozwiązania pośrednie, np. jeden rodzic odprowadza dziecko na dworzec, a drugi odbiera je po przyjeździe.

Starsi nastolatkowie, którzy dobrze znają trasę i potrafią odpowiedzialnie zachować się podczas podróży, częściej otrzymują możliwość samodzielnego przemieszczania się między miejscami zamieszkania rodziców. Nie oznacza to jednak, że każdy trzynasto- czy czternastolatek automatycznie będzie mógł podróżować bez opieki. Każda sprawa oceniana jest indywidualnie.

Kontakty z rodzicem mają służyć dziecku

W sprawach rodzinnych warto pamiętać o jednej zasadzie: kontakty z rodzicem są przede wszystkim prawem dziecka, a nie wyłącznie uprawnieniem dorosłych. Dlatego sposób organizacji spotkań powinien być dostosowany do możliwości małoletniego. Jeżeli regularne wielogodzinne podróże byłyby dla dziecka zbyt dużym obciążeniem, rodzice mogą rozważyć inne rozwiązania, np. odbieranie dziecka przez rodzica lub organizowanie spotkań bliżej miejsca jego zamieszkania.

Czy przewoźnicy określają minimalny wiek pasażera?

Warto pamiętać, że choć przepisy prawa nie wyznaczają minimalnego wieku samodzielnej podróży, poszczególni przewoźnicy mogą w swoich regulaminach określać zasady przewozu osób niepełnoletnich. Przed zaplanowaniem przejazdu warto sprawdzić warunki obowiązujące u konkretnego przewoźnika, zwłaszcza jeśli dziecko będzie podróżowało na dłuższej trasie lub po raz pierwszy.

Kiedy warto skorzystać z pomocy adwokata?

Jeżeli między rodzicami dochodzi do konfliktu dotyczącego sposobu realizacji kontaktów z dzieckiem, warto skorzystać z pomocy prawnika specjalizującego się w prawie rodzinnym. W wielu przypadkach możliwe jest wypracowanie porozumienia jeszcze przed skierowaniem sprawy do sądu. Jeżeli jednak spór wymaga rozstrzygnięcia przez sąd rodzinny, profesjonalna pomoc pozwala odpowiednio przygotować stanowisko oraz zadbać o to, aby przedstawione argumenty uwzględniały przede wszystkim dobro dziecka. Jeżeli potrzebują Państwo pomocy prawnej. Już dziś zapraszamy na konsultacje w naszej kancelarii w Krakowie.