Cyberprzemoc wobec dzieci pod większą ochroną prawną?

Planowane zmiany w przepisach dot. dzieci w Internecie

Internet stał się dla dzieci naturalnym miejscem nauki, kontaktów z rówieśnikami i rozrywki. Niestety jest również przestrzenią, w której może dochodzić do przemocy, ośmieszania, publikowania szkodliwych treści czy uporczywego nękania. Obowiązujące przepisy nie zawsze pozwalają na odpowiednio szybką i adekwatną reakcję. Właśnie dlatego Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad rozwiązaniami, które mają wzmocnić ochronę małoletnich w środowisku cyfrowym. I o propozycjach zmian piszemy w tym wpisie. Zapraszamy do lektury.

Nowe przestępstwo związane z cyberprzemocą

Powołany przez Ministra Sprawiedliwości Zespół do spraw bezpieczeństwa dzieci i młodzieży w świecie cyfrowym przygotował propozycje zmian zarówno w prawie karnym, jak i cywilnym. Jedna z najważniejszych propozycji dotyczy art. 190a Kodeksu karnego. Planowane jest wprowadzenie szczególnej regulacji dotyczącej nękania małoletniego przez Internet wspólnie z inną osobą.

Rozwiązanie to ma istotnie różnić się od obecnego przestępstwa uporczywego nękania, czyli stalkingu. W przypadku proponowanej regulacji nie byłoby konieczne wykazanie uporczywości zachowania. Nie trzeba byłoby również wykazywać określonego skutku po stronie pokrzywdzonego. Celem zmian jest objęcie ochroną dzieci, które stają się ofiarami tzw. cyberbullyingu, również wtedy, gdy przemoc przybiera formę działań podejmowanych przez kilka osób w Internecie.

Co może obejmować cyberprzemoc?

Obecnie cyberprzemoc może przyjmować różne postacie. W praktyce chodzi między innymi o celowe ośmieszanie dziecka w sieci, nękanie za pośrednictwem komunikatorów i mediów społecznościowych czy wspólne kierowanie wobec małoletniego obraźliwych i poniżających treści. Specyfika Internetu powoduje, że konsekwencje takich działań mogą być szczególnie dotkliwe. Opublikowana treść może szybko trafić do dużej grupy osób, a jej dalsze rozpowszechnianie może być trudne do zatrzymania.

Planowana zmiana ma zatem odpowiadać na sytuacje, w których tradycyjne przesłanki odpowiedzialności za stalking mogą okazać się niewystarczające.

Sąd będzie mógł szybciej ograniczyć dostęp do szkodliwych treści

Proponowane zmiany dotyczą nie tylko odpowiedzialności karnej. Zespół przygotował również rozwiązania odnoszące się do ochrony dóbr osobistych naruszanych w Internecie. Planowana modyfikacja art. 755¹ Kodeksu postępowania cywilnego ma umożliwić sądowi zastosowanie zabezpieczenia polegającego między innymi na czasowym usunięciu określonych materiałów, zablokowaniu do nich dostępu albo uniemożliwieniu ich dalszego rozpowszechniania.

Takie rozwiązanie mogłoby mieć duże znaczenie w sprawach dotyczących naruszenia prywatności, dobrego imienia, godności czy wizerunku dziecka. Postępowania sądowe mogą trwać długo, podczas gdy krzywdzące materiały pozostają w tym czasie dostępne w sieci. Możliwość ich czasowego zablokowania mogłaby więc zapewnić małoletniemu skuteczniejszą ochronę już na etapie trwania sprawy.

Rodzice a prywatność dziecka w Internecie

Zmiany obejmują także prawo rodzinne. Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi prace nad zmianą Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, która ma wprost wskazywać na obowiązek rodziców związany z ochroną prywatności dziecka. Ma to szczególne znaczenie w kontekście tzw. sharentingu, czyli publikowania przez rodziców zdjęć, nagrań i informacji dotyczących ich dzieci w Internecie.

Władza rodzicielska nie oznacza bowiem nieograniczonego prawa do decydowania o wszystkich aspektach życia dziecka. Powinna być wykonywana z uwzględnieniem jego dobra, a wraz z wiekiem i rozwojem dziecka znaczenia nabiera również jego autonomia. Publikowanie informacji o dziecku może w określonych przypadkach prowadzić do naruszenia jego dóbr osobistych, w szczególności prawa do prywatności, godności czy ochrony wizerunku. Dlatego też tutaj warto przypomnieć jedną z ważnych zasad, w Internecie nic nie ginie. Nawet jak coś skasowaliśmy, dane można odtworzyć.

Co oznaczają proponowane zmiany?

Przedstawione propozycje pokazują, że ochrona dzieci w środowisku cyfrowym ma stać się jednym z istotnych obszarów zmian legislacyjnych. Szczególne znaczenie może mieć odejście od konieczności wykazywania uporczywości w przypadku określonych form nękania małoletnich przez Internet. Jednocześnie należy pamiętać, że opisane rozwiązania są na etapie prac legislacyjnych. Samo przygotowanie propozycji nie oznacza jeszcze, że przepisy w takim kształcie wejdą w życie.

Dla rodziców i opiekunów istotne jest natomiast to, że prawo coraz wyraźniej dostrzega specyfikę zagrożeń, z jakimi dzieci mogą spotkać się w Internecie. Skuteczna ochrona małoletniego wymaga bowiem nie tylko reagowania na już powstałą krzywdę, ale również możliwości szybkiego ograniczenia dalszego rozpowszechniania szkodliwych materiałów.

Nasza kancelaria adwokacka w Krakowie na bieżąco śledzi zmiany dotyczące ochrony prawnej dzieci i młodzieży w środowisku cyfrowym. W przypadku naruszenia dóbr osobistych dziecka, cyberprzemocy czy bezprawnego rozpowszechniania jego wizerunku warto każdorazowo przeanalizować dostępne środki ochrony prawnej. Zapraszamy do kontaktu.